Làm sao duy trì lợi nhuận khi giá điện tăng?

Tác giả: Viet Sun Solar Group | Ngày: 09/06/2026 | Chủ đề: Chiến lược năng lượng doanh nghiệp

Bối cảnh: Áp lực chi phí điện đang đè nặng lên doanh nghiệp

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vượt 8%/năm, nhu cầu điện được dự báo tăng gấp 1,5 lần tạo ra áp lực lớn lên giá điện đầu vào của doanh nghiệp sản xuất. Theo số liệu từ các báo cáo tài chính gần nhất, ngay cả đơn vị phân phối điện lớn như EVNHANOI cũng ghi nhận lỗ thuần từ hoạt động kinh doanh cốt lõi hơn 497 tỷ đồng trong nửa đầu năm 2025  phản ánh chi phí đầu vào toàn hệ thống đang chịu áp lực chưa từng có.

Với doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt các ngành thâm dụng điện năng như dệt may, thép, xi măng, chăn nuôi và chế biến thực phẩm, chi phí điện chiếm từ 10% đến hơn 30% tổng chi phí vận hành. Mỗi đợt điều chỉnh giá điện đồng nghĩa với việc biên lợi nhuận bị thu hẹp trực tiếp, nếu không có chiến lược ứng phó bài bản.

Vậy doanh nghiệp cần làm gì?

1. Đầu tư điện mặt trời áp mái – Giảm ngay chi phí đầu vào

Đây là giải pháp được nhiều doanh nghiệp triển khai nhanh nhất và mang lại hiệu quả rõ rệt nhất trong ngắn hạn.

Chi nhánh Cargill Việt Nam tại Bình Định là ví dụ điển hình: sau khi lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái công suất hơn 1.102 kWp (đưa vào vận hành tháng 11/2025), tỷ lệ điện thay thế từ năng lượng mặt trời tăng từ 8% lên gần 22% vào tháng 4/2026. Chi phí điện năng cho sản xuất mỗi tấn cám thành phẩm giảm từ 66.000 đồng xuống còn khoảng 54.000 đồng/tấn – tiết kiệm hơn 18%.

Với hộ kinh doanh quy mô nhỏ hơn, các hệ thống điện mặt trời mái nhà cũng giúp giảm 45% lượng điện tiêu thụ từ lưới điện quốc gia, tương đương tiết kiệm từ 18–20 triệu đồng/năm.

Lưu ý quan trọng về tài chính: Thời gian thu hồi vốn trung bình hiện nay từ 5–7 năm (tùy tỷ lệ tự tiêu thụ). Doanh nghiệp nào tự dùng càng nhiều thì hiệu quả kinh tế càng cao – đây là nguyên tắc then chốt khi tính toán đầu tư.

Ngoài ra, Chính phủ còn áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (miễn thuế 4 năm, giảm 50% trong 9 năm tiếp theo) và miễn giảm tiền thuê đất cho các dự án năng lượng mặt trời.

 2. Tận dụng cơ chế DPPA – Mua điện sạch giá cạnh tranh

Kể từ khi Nghị định 58/2025/NĐ-CP có hiệu lực, cơ chế Mua bán điện trực tiếp (DPPA) đã trở thành lựa chọn chiến lược cho các doanh nghiệp tiêu thụ điện lớn (từ 200.000 kWh/tháng trở lên).

Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào giá điện EVN điều tiết – vốn có xu hướng tăng theo lộ trình – DPPA cho phép doanh nghiệp ký hợp đồng mua điện dài hạn trực tiếp với các nhà máy điện tái tạo, với giá cố định hoặc theo cơ chế thỏa thuận. Điều này giúp dự báo chi phí điện ổn định hơn, giảm rủi ro biến động giá trong kế hoạch tài chính dài hạn.

Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên là đơn vị tiên phong ký hợp đồng DPPA với TTC Đức Huệ 2 – đặt cột mốc đầu tiên trong lịch sử mua bán điện tái tạo trực tiếp tại Việt Nam.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu sang EU hoặc Mỹ, DPPA còn giúp đạt chứng chỉ I-REC (chứng nhận năng lượng tái tạo quốc tế) – một tiêu chí ngày càng bắt buộc trong chuỗi cung ứng toàn cầu, giúp bảo vệ lợi thế cạnh tranh xuất khẩu.

3. Tối ưu lịch vận hành – Tránh giờ cao điểm

Một chiến lược đơn giản nhưng hiệu quả cao là điều chỉnh lịch sản xuất ra ngoài khung giờ cao điểm (thường từ 9h30–11h30 và 17h–20h).

Nhiều doanh nghiệp tại Gia Lai áp dụng giải pháp này kết hợp với thay đổi công nghệ bố trí sản xuất, giúp giảm hơn 15% sản lượng điện tiêu thụ trong những tháng đầu năm 2026, tương ứng tiết kiệm khoảng 16 triệu đồng mỗi tháng cho quy mô vừa nhỏ.

Biểu giá điện theo giờ (TOU – Time of Use) của EVN hiện áp dụng mức chênh lệch đáng kể giữa giờ bình thường, giờ thấp điểm và giờ cao điểm. Doanh nghiệp nào tận dụng tốt cơ chế này có thể tiết kiệm thêm 10–20% hóa đơn điện mà không cần đầu tư vốn lớn.

4. Đa dạng hóa nguồn điện – Mô hình hybrid bền vững

Xu hướng 2026 cho thấy các doanh nghiệp dẫn đầu đang chuyển dịch sang mô hình kết hợp đa nguồn: điện lưới EVN + điện mặt trời áp mái + pin lưu trữ + DPPA.

Mô hình này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn tăng tính chủ động trong cung ứng điện – đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nguồn cung điện miền Bắc chưa theo kịp nhu cầu. Chủ động nguồn điện trong giờ cao điểm là yếu tố then chốt để duy trì công suất sản xuất liên tục, tránh thiệt hại do mất điện đột ngột.

Về phía các tập đoàn điện lớn, chiến lược đang được định hướng giảm dần nhiệt điện than, chuyển dịch sang LNG và năng lượng tái tạo – phản ánh xu hướng chính sách dài hạn mà doanh nghiệp cần tính đến khi lập kế hoạch đầu tư năng lượng 5–10 năm.

Giá điện tăng không nhất thiết đồng nghĩa với lợi nhuận giảm – nếu doanh nghiệp chủ động chuyển đổi chiến lược năng lượng. Khung pháp lý từ Nghị định 57 và 58/2025/NĐ-CP đã tạo hành lang đủ rộng để doanh nghiệp tiếp cận điện tái tạo, ký kết DPPA và tự chủ nguồn điện. Điều còn lại là sự quyết đoán trong đầu tư và năng lực tính toán tài chính dài hạn.

Trong thị trường cạnh tranh ngày càng cao, chi phí năng lượng không còn là rủi ro thụ động – mà là đòn bẩy chiến lược mà doanh nghiệp nào làm chủ trước sẽ có lợi thế vượt trội.